Doordat het thuis vaak druk is en jij je vaak prima lijkt te vermaken met je jongere zusje, lijkt het alsof er thuis niet veel aan de hand is. Echter zijn alle prikkels thuis, een verhuizing èn een nieuwe school, erg veel voor jou. Het zo vrolijke, actieve meisje wat je eerder thuis was, keert zich nu vaak naar binnen.. Je zit meer  ‘in je hoofd’ vol met negatieve en sombere gedachtes. Dit uit zich in uren op social media rondkijken, jezelf vergelijken met influencers die een beter leven lijken te hebben dan jij en weinig deelnemen aan de gezellige momenten met het gezin waar je eerder zo van leek te genieten. Hierdoor ontstaan soms ruzies en het gevoel bij jou dat mensen je niet begrijpen, maar ook andersom, dat jij hen niet begrijpt. Dit zijn vervelende situaties voor jou, maar ook voor bijvoorbeeld jouw ouders.

Het maakt dat je soms heftige uitspraken kan doen over je leven. Je kan je dan heel boos en onbegrepen voelen waardoor je soms dingen zegt waar je achteraf spijt van hebt. Om deze momenten te voorkomen en om inzicht te krijgen op welke momenten jij een ander nodig hebt om je weer beter te voelen, hebben we een plan gemaakt. Ook heb je met mij bespreekbaar gemaakt dat je het fijn vindt dat ik af en toe contact heb met je ouders, zodat zij ook weten wat je met mij bespreekt maar ook dat ik hoor hoe zij vinden dat het thuis gaat. Zo komen we er soms achter dat dingen die bv. je broer gezegd heeft, niet zo bedoelt zijn. Het kan je dan opluchten om daar samen met mij over te kletsen en je het vertrouwen geven dat niet alles wat een ander zegt afwijzend bedoeld is richting jou.

De afgelopen tijd zijn we vooral bezig geweest met een lijst maken met positieve en negatieve dingen. We kwamen erachter dat er heel veel positieve dingen zijn en eigenlijk veel minder negatieve dingen. Door het allemaal uit te schrijven werd het voor jou veel duidelijker dat de ene lijst veel langer is dan de andere lijst. Toen je dit zag kreeg je een lach op je gezicht, dit was een echte eye opener voor je! Ik herinner jou eraan dat de positieve dingen-lijst ook door jouw gedrag zo lang is geworden! Je bent meer situaties aangegaan, weer meer bij de koffie momenten van het gezin aangesloten. Zo kwam je erachter dat dit ook best gezellig kan zijn. Door zelf uit je comfortzone te stappen kunnen dingen dus ook goed gaan en kan je ze toevoegen aan de positieve dingen-lijst!

Ook hoor ik terug van jouw ouders dat ze op sommige momenten weer het vrolijke en zorgzame meisje in jou zien. Je benoemt zelf ook dat je je beter voelt en zegt in ons contactmoment: ‘Ik heb niet zoveel tijd nodig hoor vandaag, want het gaat super goed!’ Zelf heb je nu ook een schriftje waarin je positieve dingen opschrijft, dit helpt je erg goed vertel je trots aan me.

Je bent goed op weg om jezelf steeds beter te leren kennen en erachter te komen welke dingen bij jou horen. Je hebt al een hele mooie stap gezet naar een positieve toekomst!

Van de buitenkant lijkt je leven perfect… maar op school gaat het sinds de vorige vakantie niet meer zo vlekkeloos als dat het voorheen ging. Je moet op gesprek komen:

‘’Fleur, het valt ons op dat je cijfers naar beneden gaan. Je bent wel bij de les maar het lijkt erop of je er niet meer bent”. Fleur haalt haar schouders op. “Daarnaast valt het me ook op dat je je wiskundehuiswerk niet hebt ingeleverd. Waarom heb je dit niet gedaan, je hebt altijd zulke goede cijfers en met dezelfde wiskundeknobbel die je vader heeft moet dat toch prima kunnen?” Fleur mompelt wat. “Ik ga dit bespreken met je ouders, want er moet iets gebeuren zodat je goed de examens in kan gaan”.

De docent zendt alleen maar informatie, zijn doel is motivatie terugvinden bij jou. Alleen gaat het in essentie de belangrijkste vraag voorbij “hoe gaat het écht met je”. De eerste mogelijkheid om écht contact te maken met je binnenwereld doet zich voor, maar de aansluiting is onvoldoende. De muur die je al die tijd om je heen hebt gehad wordt verstevigd met een extra laag cement: “Waarom zou ik vertellen hoe het écht gaat als niemand daarnaar vraagt”?

De begeleiding is nu een aantal maanden bezig en na wat praktische ondersteuning over het indelen van je tijd en grenzen stellen, groeit het vertrouwen tussen jou en mij. Je vertelt mij steeds meer over je jeugd, je familie die uit elkaar valt, je ouders die veel weg zijn, de verwachtingen van jezelf en je omgeving. In mijn hoofd ontstaat de gedachte dat je plezier in het leven en je fleurige kijk op de wereld is bezweken onder de druk van moeten presteren. Ik spreek de gedachte uit en met tranen in je ogen geef je aan dat dat misschien wel het punt is. Ik vraag door, want ik heb het gevoel dat het gesprek vandaag anders gaat dan normaal. Je barst in tranen uit: “Nee het gaat helemaal niet goed”. Je vertelt dat negatieve gedachten een vreselijk zwart monster hebben gemaakt die alles bekritiseert en donker maakt. “Als je dit niet doet, dan gaat je alles kapot”. Al jaren heb je geen troost gevonden bij je ouders. Je ziet geen licht aan het einde van de tunnel. “Mijn leven wil ik niet meer!”

Er volgt een lange stilte…

“Wat moet dit ontzettend eenzaam voelen” zeg ik, jij knikt. We praten door over hoe dapper het is dat je dit met mij hebt gedeeld, maar ook dat het moeilijk moet zijn om je zo kwetsbaar op te stellen. Het gesprek gaat verder over jouw gevoelens en gedachten.

Er volgt weer een lange stilte.

Ineens word je boos: “Als jij dit aan mijn ouders vertelt, dan maak je alles kapot”. Ik laat je uitrazen, want ik begrijp heel goed dat het vertellen aan mij al zoveel emoties heeft losgemaakt, dat je dit er eigenlijk niet bij kan hebben.

We besluiten een rondje te wandelen, dat vind je altijd erg fijn en de frisse buitenlucht zorgt ervoor dat je wat rustiger wordt. We maken een plannetje hoe we samen met je ouders kunnen bespreken hoe het écht met je gaat: jij schrijft een brief aan ze, dat is gemakkelijker voor je dan het te zeggen.

Samen wandelen we naar je huis, je ouders hebben we ondertussen gebeld en zij wachten je op bij de deur. Het lukt je niet om iets te zeggen, de tranen rollen over je wangen. Ik lees de brief die je hebt geschreven voor, terwijl ik naast je zit op de bank. Zo hebben we dit afgesproken. Je vader kijkt ongemakkelijk voor zich uit, hij weet niet zo goed wat hij met al deze emoties aan moet. Dat heeft hij vroeger niet geleerd. Je moeder is heel emotioneel en vertelt dat ze zoveel herkent in jouw gevoelens. Ze zegt: “Och toch, Fleur, had dit gewoon gezegd!” Er ontstaat een moeizaam, maar goed en lang gesprek over wel en niet uitgesproken verwachtingen, gevoelens van jou en van je ouders. We sluiten het gesprek af met wat jij nodig hebt om lichtpuntjes om je heen te verzamelen, zodat het monster in je hoofd wat meer in het licht komt te staan en zich uit de voeten maakt.

Dan komt het moment dat het tijd is om afscheid te nemen. Het afscheid valt je zwaar en met een zucht van opluchting, maar ook een glimlach door je tranen heen vraag je “Mag ik u een knuffel geven?”

De eerste, maar aller-moeilijkste stap is door jou zelf gezet!

Je bent 12 jaar oud en gestart op de middelbare school. Ook hier valt het klasgenoten op dat je ‘anders’ bent. Dat je niet de nieuwste merkkleding draagt, dat je niet altijd even fris ruikt, dat je het lastig vindt om met gezag om te gaan. Na een lange schooldag met vele opmerkingen, plagerijen, pesterijen van klasgenoten, kom je thuis. Je treft je moeder op de bank aan met een blik bier in haar hand. Ineens besluit je dat je dit niet meer accepteert van je moeder. Er ontstaat een heftige woordenwisseling, waarbij jij naar de keuken rent en een mes pakt. Je bedreigt je moeder en eist van haar dat dingen anders gaan. Dan komt de politie binnen. De buren hebben gebeld.

En nu zit je hier, niet meer thuis, niet meer bij je moeder. Maar in een instelling. Je wilt niets, je doet niets. Je praat niet, je slaapt niet, je eet niet. In de instelling heb je een vast ritme. Opstaan, ontbijten, school, therapieën, naschoolse activiteiten, eten, relaxen en weer naar bed. Je probeert mee te komen in het ritme, maar het lukt niet. Ook hier krijg je negatieve reacties van groepsgenoten. De groepsleiding doet haar best om jou te activeren, naar je te luisteren en bij je aan te sluiten.

Wat wij van je weten is dat je thuis een keyboard had. En ook dat je van zingen houdt. Na een aantal weken in de instelling, wil je het wel proberen; muziektherapie. Je komt aan in de muziekruimte, ziet de therapeut, maar hoort dat zij in opleiding is. Dit hebben ze jou niet van tevoren gezegd en dus ren je er vandoor. De therapeut rent achter je aan. Ze stelt voor om gewoon eens samen te zingen en geeft aan dat als je daarna besluit dat het toch niet wat is, je dit ook mag zeggen. Vandaag niet, misschien volgende week, geef je aan.

De week erop kom je zoals afgesproken weer terug. Wauw, wat goed! De therapeut begint een liedje die nu vaak op de radio is, te spelen op de piano. Dit spreekt jou wel aan. Je durft nog niet mee te zingen, maar hebt in ieder geval een eerste stap gemaakt in de kennismaking. De weken die daarop volgen durf je steeds meer je stem te laten horen in de therapie en zing je samen allerlei nummers die jij zelf uitkiest. Je merkt dat het zingen je helpt om iets beter in je vel te komen zitten en gaat ook buiten de therapie bezig om nieuwe liedjes te leren.

Wat de mensen om jou heen nog wel lastig vinden, is dat je niet wil praten over wat je hebt meegemaakt en ook geen woorden kan geven aan wat je voelt. Hierdoor snappen ze jou niet altijd en dit zorgt voor wederzijds onbegrip.

Tijdens de muziektherapie stelt de therapeut voor om samen liedjes te gaan schrijven. Iets wat jij nog nooit hebt gedaan. ‘Dat kan ik niet hoor’, is je eerste reactie. Je begint laagdrempelig met een invullied en komt erachter dat je toch meer kan dan je van tevoren dacht. Je begint steeds meer te groeien in je zelfvertrouwen en wil uiteindelijk toch proberen om helemaal een eigen lied te schrijven. Samen met de therapeut kies je ervoor om een lied te maken over jouw boosheid, wat zo vaak op de voorgrond lijkt te staan.

‘Als ik boos ben, dan scheld ik iemand uit, dan stamp ik door de kamer. Maar als ik boos ben, wil ik alleen zijn. Gewoon even rust voor mezelf. En soms wil ik praten, maar soms ook niet. Dan wil ik het liever, achter me laten’.

Jouw eerste eigen geschreven tekst, met melodie. We werken het lied steeds verder uit en besluiten om het samen op te nemen. Hoe verder we in het proces komen, hoe meer zelfvertrouwen je lijkt te krijgen, hoe meer je begint te delen en vertrouwen lijkt te krijgen in mensen om je heen. Dit valt ook anderen op.

We naderen een MDO. Een overleg met alle betrokkenen die samen gaan kijken wat goed voor jou zal zijn in de komende periode. Je maakt je zorgen. ‘Mag ik straks nog wel weer thuis wonen?’, ‘Zien anderen wel dat ik mijn best doe?’. Je vertelt aan de therapeut dat als je gespannen bent, je vaak niet uit je woorden komt en dan soms dingen zegt waarvan je achteraf spijt hebt. Je bent bang dat dit tijdens het MDO ook gebeurt en dat je dan nog langer in een instelling moet wonen. De therapeut stelt voor om het lied dat je geschreven hebt, te laten horen tijdens het MDO. In plaats van te vertellen, het eigen geschreven lied het werk laten doen.

We zitten in het MDO. De muziektherapeut is met je mee, evenals jouw vaste begeleider. Dit zorgt ervoor dat je al iets meer vertrouwen hebt in het verloop. Wanneer jij aan de beurt bent om te vertellen hoe het gaat, laat jij je lied horen. Alle betrokkenen zijn onder de indruk. Wauw, wat een groei heb je doorgemaakt. Maar er is één iemand die haar tranen niet kan bedwingen en jullie vliegen elkaar in de armen. Je moeder vertelt hoe trots ze op je is en hoe ze haar best wil gaan doen voor jou om dingen in de toekomst anders te doen.

Wat iedereen ook zegt: Sporten wilhij, want hij moet zijn energie kwijt. Hij houdt zich staande in een wereld die hij niet altijd helemaal goed begrijpt. Hij doet wat hij kan om niet gek te worden. Sporten is veilig en vertrouwd voor hem. Je lichaam afbeulen tot je er bijna letterlijk bij neervalt. Wat moet hij anders? Hij heeft verder toch niets te doen. 

Zijn begeleiders op het leer/werktraject komen ‘om in het werk’ en hij schiet er meestal tussendoor. Regelmatig wordt hij blij gemaakt met een dooie mus. “Hee, we hebben werk voor je! Oh nee, toch niet.” In die werkloze maanden is hij en passant ook nog verhuisd naar een andere locatie binnen de instelling waar hij woont. Hier werken en wonen nieuwe mensen. Nieuwe medebewoners en nieuwe begeleiders. De begeleiders begrijpen hem ook niet altijd, of gewoon heel vaak niet. 

Hij oogt zo ‘gewoon’. 

Waarom doet hij dan niet ‘normaal’? 

Hij is altijd zo nadrukkelijk aanwezig. 

Hij claimt mensen. 

Hij dropt zijn problemen bij iedereen die hij tegenkomt. 

Zijn begeleider is al vier jaar lang zijn begeleider. Met haar kan hij ook niet altijd door één deur. Ze is al zo oud, wel 38, en ze kan zich naar zijn idee niet altijd even goed inleven in de jeugd. Er is sprake geweest dat hij een andere begeleider zou krijgen. Toen het puntje bij paaltje kwam, heeft hij hemel en aarde bewogen zodat zijn begeleider toch zijn begeleider bleef. Dat is gelukt. Regelmatig vergeet hij afspraken en staat zijn begeleider voor een dichte deur. Dat is niet leuk, maar ook niet erg. Hij weet precies hoe ver hij kan gaan. Zij blijft toch naast hem staan, hoe bont hij het ook maakt. Dat heeft hij in de loop van de jaren wel ontdekt. Af en toe probeert hij haar uit: Negeert hij haar, scheldt op haar, heeft in het verleden ook wel eens fysiek geweld gebruikt. Maar toch lijkt hij zich ook wel veilig bij haar te voelen. Maar ze moet niet denken dat zij een afspraak kan vergeten. Dan is hij in alle staten en stuurt een giftig berichtje. No excuses, hij kan er niets mee.

Vandaag probeer ik een nieuwe afspraak met hem te maken. Ik ben benieuwd hoe ik hem aantref. Het zou zo maar kunnen zijn dat hij er gewoon niet is, maar ook dat hij er wel is, maar doet alsof hij er niet is. Het zou de eerste keer niet zijn dat hij me een week negeert. En terecht. In een wereld die jij niet altijd helemaal goed begrijpt vanwege je hersenletsel, moet je zoeken naar houvast. En als zelfs je eigen begeleider zich al niet aan de afspraak houdt, waaraan moet je je dan vastgrijpen?